Sentun Slim met je centen. Veilig met je data.
Belasting

Voorlopige aanslag: zo werkt teruggaaf of bijbetalen

Voorlopige aanslag uitgelegd: wat het is, hoe je 'm aanvraagt, in hoeveel termijnen je betaalt of terugkrijgt, en hoe je belastingrente voorkomt.

9 min lezen Sentun
Bureau van bovenaf met een belastingbrief, laptop en rekenmachine, sfeer van financiële administratie doornemen.

Het korte antwoord: een voorlopige aanslag is een schatting van de belasting die je over een jaar moet betalen of terugkrijgt, nog vóórdat je definitieve aanslag er is. Je kunt ‘m zelf aanvragen via Mijn Belastingdienst, en soms krijg je ‘m ongevraagd. Verwacht je geld terug (bijvoorbeeld door hypotheekrenteaftrek of aftrekposten), dan is zelf aanvragen vaak voordelig: je krijgt het voorschot dan al maandelijks in plaats van pas na je jaarlijkse aangifte.

Wat is een voorlopige aanslag precies?

Een voorlopige aanslag is een inschatting van de inkomstenbelasting die je over een kalenderjaar verschuldigd bent of terugkrijgt. De Belastingdienst baseert die schatting op gegevens die je zelf invult, of op je vorige aangifte als je ‘m niet zelf aanvraagt. Het is nadrukkelijk een voorschot: geen definitief bedrag.

Na afloop van het jaar doe je je gewone aangifte inkomstenbelasting, en daaruit volgt de definitieve aanslag. Die vergelijkt wat je werkelijk verschuldigd was met wat je via de voorlopige aanslag al hebt betaald of ontvangen. Klopte je schatting goed, dan is het verschil klein. Wijkt je situatie af, dan betaal je bij of krijg je nog geld terug.

Voorlopige aanslag versus definitieve aanslag

Voorlopige aanslagDefinitieve aanslag
BasisSchatting (zelf ingevuld of vorig jaar)Je werkelijke aangifte
MomentVooraf of tijdens het jaarNa je aangifte, meestal het jaar erna
BedragKan afwijken van de werkelijkheidDefinitief, tenzij later herzien
Uitbetaling/betalingIn maandelijkse termijnenMeestal in één keer, met betaaltermijn

Wanneer krijg je een voorlopige aanslag?

Er zijn twee routes:

  • Ongevraagd. De Belastingdienst wil voorkomen dat je na je aangifte ineens een groot bedrag moet betalen. Wijst je vorige aangifte erop dat je dit jaar waarschijnlijk moet bijbetalen, bijvoorbeeld door een tweede inkomen, minder aftrekposten of een gewijzigde box 3-positie, dan krijg je automatisch een voorlopige aanslag. Klopt de inschatting niet meer met je actuele situatie, dan pas je ‘m aan via het formulier “Verzoek of wijziging voorlopige aanslag” in Mijn Belastingdienst.
  • Zelf aangevraagd. Verwacht je een teruggaaf, bijvoorbeeld door hypotheekrenteaftrek, lijfrentepremies of specifieke zorgkosten, dan vraag je zelf een voorlopige aanslag aan. Zonder die aanvraag krijg je het voordeel pas na je jaarlijkse aangifte, in één keer. Met een voorlopige aanslag ontvang je het al gedurende het jaar, in maandelijkse termijnen.

Zelf een voorlopige aanslag aanvragen: zo werkt het

Je regelt het volledig online, in Mijn Belastingdienst:

  1. Log in met je DigiD.
  2. Vul het formulier voor het betreffende jaar in. Het formulier voor een nieuw belastingjaar staat meestal vanaf begin december van het voorgaande jaar open, en je kunt kiezen om gegevens uit je laatste aangifte als startpunt te gebruiken.
  3. Schat je jaarcijfers zo goed mogelijk in. Inkomen, saldi van je bank- en beleggingsrekeningen per 1 januari, de WOZ-waarde en hypotheekgegevens van je woning, en aftrekposten zoals giften, zorgkosten of betaalde alimentatie.
  4. Onderteken digitaal met je DigiD en verstuur.

Je krijgt meestal binnen 4 weken bericht, en in ieder geval binnen 8 weken. Wijzigt er tussentijds iets, zoals een nieuwe hypotheek, een ander inkomen of een verhuizing, dan pas je de aanslag gewoon opnieuw aan via hetzelfde formulier.

Geld terugkrijgen: in hoeveel termijnen?

Krijg je geld terug, dan wordt het jaarbedrag van je voorlopige aanslag verdeeld over de resterende maanden van het jaar en meestal rond de 15e van de maand uitbetaald. Vraag je de aanslag bijvoorbeeld begin mei aan, dan komt de eerste betaling ongeveer 8 weken later, en wordt de rest van het jaarbedrag verdeeld over de overgebleven maanden.

In drie gevallen krijg je het bedrag in één keer in plaats van in termijnen:

  • Het maandbedrag zou lager zijn dan €50.
  • Er resteren minder dan twee betaalperiodes in het jaar.
  • Je vraagt de aanslag pas aan nadat het jaar al is afgelopen.

Moeten bijbetalen: in hoeveel termijnen?

Moet je juist bijbetalen, dan geldt hetzelfde principe maar dan omgekeerd: je betaalt in maximaal 11 maandtermijnen, afhankelijk van hoeveel maanden er nog resteren vanaf de dagtekening van je aanslag. De eerste termijn betaal je uiterlijk 1 maand na die datum, en elke volgende termijn een maand later. Alle termijnen moeten vóór het einde van het kalenderjaar zijn betaald.

Resteren er te weinig maanden om in minstens twee termijnen te betalen, bijvoorbeeld bij een aanslag die pas in november wordt opgelegd, dan geldt geen maandelijkse spreiding. In dat geval moet je het volledige bedrag binnen 6 weken na dagtekening betalen.

Rekenvoorbeeld (indicatief)

Stel: je vraagt half mei een voorlopige aanslag aan voor een teruggaaf van €4.200 over het lopende jaar, bijvoorbeeld door hypotheekrenteaftrek. De eerste betaling volgt circa 8 weken later, halverwege juli. Zijn er dan nog zes maanden over (juli tot en met december), dan ontvang je zes keer ongeveer €700.

Bedrag
Jaarbedrag teruggaaf€4.200
Resterende maanden6
Bedrag per termijn≈ €700

Dit voorbeeld is indicatief: de precieze verdeling en de eerste betaaldatum hangen af van wanneer je precies aanvraagt en hoeveel volledige maanden er dan nog over zijn.

Zorg dat je aanslag blijft kloppen

Een voorlopige aanslag is een momentopname. Verandert je situatie, bijvoorbeeld een ander inkomen, een nieuwe hypotheek, een oversluiting, of een aflossingsvrij deel dat zijn renteaftrek verliest na de 30-jaarstermijn (zie hypotheekrenteaftrek voor die uitleg), dan verandert ook het bedrag waar je eigenlijk recht op hebt of dat je verschuldigd bent. Pas de aanslag dan bij: te lang doorlopen op een verouderde schatting betekent dat je bij de definitieve aanslag alsnog een fors bedrag moet bijbetalen of terugkrijgt, in één keer in plaats van gespreid.

Belastingrente voorkomen

Belastingrente is de rente die je betaalt als de Belastingdienst je aanslag niet op tijd kan vaststellen, meestal omdat je te laat aangifte doet of omdat je aangifte wordt aangepast. Voor de inkomstenbelasting geldt: dien je aangifte in vóór 1 mei van het jaar na het belastingjaar, en neemt de Belastingdienst je gegevens ongewijzigd over, dan betaal je geen belastingrente.

Het percentage staat niet vast en verandert elk jaar: sinds 1 januari 2026 is het 5% voor de inkomstenbelasting, in 2025 was dat 6,5%. Check het actuele percentage altijd op belastingdienst.nl. Verwacht je dat je flink moet bijbetalen? Vraag dan op tijd een (nadere) voorlopige aanslag aan of pas een bestaande aanslag aan. Zo reken je het bedrag al tijdens het jaar af, in plaats van in één keer bij je definitieve aanslag, en beperk je het bedrag waarover belastingrente kan lopen.

Voorlopige aanslag en aftrekposten

Een voorlopige aanslag rekent alleen mee wat je er zelf in hebt gezet, of wat er automatisch uit je vorige aangifte is overgenomen. Nieuwe aftrekposten die je nog niet eerder claimde, zoals specifieke zorgkosten, periodieke giften of onbenutte jaarruimte, komen er niet vanzelf in terecht. Ga je die dit jaar voor het eerst opvoeren, dan werkt dat alleen door in je teruggaaf als je de voorlopige aanslag daarop aanpast, of als je wacht tot je definitieve aangifte. Een overzicht van de posten die het vaakst gemist worden, staat in welke aftrekposten mis je vaak.

Zo check je je voorlopige aanslag veilig met AI

Of je ingevulde schatting nog realistisch is, hangt af van je actuele inkomen, hypotheeksituatie en aftrekposten samen, en dat overzicht ontbreekt vaak juist op het moment dat je het formulier invult. AI is daar goed in: het legt je cijfers naast elkaar en signaleert of een bedrag niet meer aansluit bij je huidige situatie.

Het probleem is dat een voorlopige aanslag, je aangifte en je hypotheekgegevens vol staan met je BSN, inkomen en adres, en die wil je niet ongefilterd in een chatvenster plakken. Daarvoor is Sentun gemaakt: niet als de AI zelf, maar als de veilige tussenstap ervoor. Je uploadt je documenten in je browser, waar de anonimisatie lokaal draait; je persoonsgegevens worden vervangen door placeholders voordat er iets je apparaat verlaat. Je krijgt de geanonimiseerde tekst plus een expertprompt terug, die de AI (Claude, ChatGPT of Gemini) van je keuze je cijfers systematisch laat nalopen. De AI rekent en signaleert, jij controleert de uitkomst en beslist zelf of je de aanslag aanpast.

Veelgestelde vragen

Wat is een voorlopige aanslag? Een schatting van de inkomstenbelasting die je over een lopend of net afgesloten jaar moet betalen of terugkrijgt, gebaseerd op geschatte gegevens. Later volgt de definitieve aanslag, gebaseerd op je werkelijke aangifte, en die kan afwijken.

Moet ik zelf een voorlopige aanslag aanvragen? Niet per se. De Belastingdienst legt ‘m soms ongevraagd op als je waarschijnlijk moet bijbetalen, gebaseerd op je vorige aangifte. Verwacht je een teruggaaf (bijvoorbeeld door hypotheekrenteaftrek of aftrekposten) of wijkt je situatie dit jaar af, dan vraag je ‘m zelf aan via Mijn Belastingdienst.

In hoeveel termijnen krijg ik mijn voorlopige aanslag terug? Je jaarbedrag wordt verdeeld over de resterende maanden van het jaar, uitbetaald rond de 15e van elke maand. Is het maandbedrag lager dan €50, resteren er minder dan twee betaalperiodes, of vraag je de aanslag na afloop van het jaar aan, dan krijg je het bedrag in één keer.

In hoeveel termijnen betaal ik een voorlopige aanslag die ik moet betalen? Maximaal 11 maandtermijnen, afhankelijk van hoeveel maanden er nog in het jaar over zijn vanaf de dagtekening. Resteren er te weinig maanden voor minstens twee termijnen, dan moet je het volledige bedrag binnen 6 weken betalen.

Hoe voorkom ik belastingrente? Dien je aangifte in vóór 1 mei van het jaar na het belastingjaar, en zorg dat de Belastingdienst je gegevens ongewijzigd overneemt. Verwacht je dat je moet bijbetalen, vraag dan op tijd een voorlopige aanslag aan of pas ‘m aan, zodat je niet in één keer bij de definitieve aanslag hoeft af te rekenen.

Je eigen situatie laten narekenen

Wil je zeker weten of je voorlopige aanslag nog aansluit bij je actuele inkomen en aftrekposten, zonder je gegevens uit handen te geven? Bekijk hoe de belastingcheck van Sentun werkt.

Dit artikel is algemene informatie, geen fiscaal advies. Bedragen, termijnen en rentepercentages kunnen per jaar verschillen. Raadpleeg de Belastingdienst of een belastingadviseur voor je eigen situatie.

Bronnen