Sentun Slim met je centen. Veilig met je data.
Vermogen

Erfbelasting: hoe het werkt, vrijstellingen en tarieven 2026

Wat erfbelasting is, welke vrijstellingen en tarieven in 2026 gelden per relatie, wanneer je aangifte moet doen en wat er gebeurt als je te laat bent.

9 min lezen Sentun
Bovenaanzicht van een eiken bureau met een geopende envelop met officiële brief, een oude sleutel en een leesbril, in zacht daglicht

Het korte antwoord: erfbelasting betaal je over het deel van je erfenis dat boven je persoonlijke vrijstelling uitkomt. Hoeveel die vrijstelling is en welk tarief daarna geldt, hangt af van je relatie tot de overledene: een partner heeft veel meer ruimte dan een kind, en een kind weer meer dan een verre neef of vriend. Dit artikel loopt de vrijstellingen en tarieven voor 2026 langs, legt uit wanneer je aangifte moet doen en wat er gebeurt als je dat te laat doet.

Kort: je betaalt erfbelasting alleen over het deel van je erfdeel boven je vrijstelling. Voor 2026 is die vrijstelling €828.035 voor een partner en €26.230 voor een kind of kleinkind. Het tarief begint op 10% (partner/kind) tot 30% (overige erfgenamen) tot €158.669, en loopt daarna op naar 20% tot 40%. Bij overlijden in 2026 heb je 20 maanden om aangifte te doen, tegen 8 maanden voor eerdere jaren.

Wat is erfbelasting precies?

Erfbelasting is de belasting die je betaalt over wat je erft van iemand die in Nederland woonde op het moment van overlijden (of, in sommige gevallen, van een Nederlander die kort daarvoor in het buitenland woonde). Het is geen belasting over de hele nalatenschap in één keer: elke erfgenaam betaalt afzonderlijk over zijn of haar eigen erfdeel, met een eigen vrijstelling en eigen tarief. Een broer die meeërft naast een partner en kinderen, betaalt dus een ander percentage dan die partner en kinderen, ook al komt het geld uit dezelfde nalatenschap.

Erfbelasting werkt los van erfrecht: of je wettelijk erfgenaam bent of via een testament iets krijgt toebedeeld, maakt voor de belastingheffing zelf niet uit. Wat wel uitmaakt, is de familierelatie die de wet of het testament aan jou toekent: die bepaalt in welke tariefgroep je valt.

Wie moet aangifte doen, en wanneer?

Je hoeft niet altijd aangifte te doen. De hoofdregel van de Belastingdienst is simpel: doe aangifte als iemand in de nalatenschap meer erft dan de eigen vrijstelling. Blijft ieders erfdeel daaronder, dan is er in de meeste gevallen geen aangifteplicht.

Toch krijgen veel erfgenamen binnen enkele maanden na het overlijden een brief van de Belastingdienst met de vraag om aangifte te doen. Die brief is leidend: ook als je zelf denkt dat de erfenis onder de vrijstelling blijft, moet je op een uitnodiging tot aangifte reageren.

De aangiftetermijn is recent veranderd:

  • Overlijden in 2025 of eerder: de aangifte moet binnen 8 maanden na de overlijdensdatum binnen zijn.
  • Overlijden in 2026: volgens de Belastingdienst is de termijn verlengd naar 20 maanden na de overlijdensdatum. Let op: vanaf 20 maanden na het overlijden kan de Belastingdienst alsnog belastingrente rekenen als de uiteindelijke aanslag afwijkt van je aangifte, ook als je (vanaf 2027) uitstel hebt gekregen.

Dit is een recente verruiming ten opzichte van eerdere jaren; check bij twijfel de exacte datum in je eigen aangiftebrief of op belastingdienst.nl, want die datum is uiteindelijk leidend, niet dit artikel.

Kom je er zelf niet uit binnen de termijn, dan kun je uitstel aanvragen. Vraag dat op tijd aan: dat voorkomt vaak meer gedoe dan een aangifte die te laat of onvolledig binnenkomt.

Vrijstellingen erfbelasting 2026: hoeveel mag je belastingvrij erven?

De vrijstelling is het bedrag waarover je geen erfbelasting betaalt. Pas over het deel van je erfdeel dat boven je eigen vrijstelling uitkomt, ga je erfbelasting berekenen. Voor 2026 gelden de volgende bedragen:

Relatie tot de overledeneVrijstelling 2026
Echtgenoot, geregistreerd partner of samenwonende partner€828.035
Kind, pleegkind of stiefkind€26.230
Kleinkind of verdere afstammeling€26.230
Ziek of gehandicapt kind (onder voorwaarden)€78.671
Ouder (bij overlijden van een kind; is er nog maar één ouder, dan geldt de helft)€62.110
Overige erfgenamen (bijvoorbeeld broer, zus of vriend)€2.769

Kinderen en kleinkinderen delen dus dezelfde vrijstelling, maar niet hetzelfde tarief: hieronder lees je waarom dat verschil bestaat. Deze bedragen worden jaarlijks geïndexeerd; reken voor een ander overlijdensjaar dan ook niet automatisch met dezelfde cijfers.

Tarieven en schijven: hoeveel betaal je boven de vrijstelling?

Boven de vrijstelling geldt een oplopend tarief, verdeeld in twee schijven met een omslagpunt bij €158.669 (2026). Het percentage hangt af van je tariefgroep:

TariefgroepTot €158.669Vanaf €158.669
Partner en kinderen10%20%
Kleinkinderen en verdere afstammelingen18%36%
Overige erfgenamen30%40%

Het verschil tussen kinderen en kleinkinderen zit dus niet in de vrijstelling (die is gelijk), maar in het tarief: kleinkinderen betalen bijna het dubbele percentage van kinderen, ook al is hun vrijstelling identiek. Wie via een testament rechtstreeks aan een kleinkind nalaat in plaats van via het kind, moet dat verschil dus meewegen.

Een rekenvoorbeeld (indicatief)

Stel: je erft als enig kind €200.000 van een ouder, zonder partner-erfdeel of testamentaire bijzonderheden.

  • Erfdeel: €200.000.
  • Vrijstelling kind: €26.230.
  • Belastbaar deel: €200.000 − €26.230 = €173.770.
  • Eerste schijf (tot €158.669): 10% × €158.669 ≈ €15.867.
  • Tweede schijf (het restant): 20% × (€173.770 − €158.669) = 20% × €15.101 ≈ €3.020.
  • Totale erfbelasting: ongeveer €18.887.

Dit is een vereenvoudigd, indicatief voorbeeld. Testamentaire bepalingen (zoals een vruchtgebruikregeling voor een langstlevende partner), meerdere erfgenamen in dezelfde nalatenschap, of schulden en aftrekbare kosten van de nalatenschap kunnen de uitkomst behoorlijk veranderen. Gebruik dit alleen om een gevoel te krijgen bij de orde van grootte.

Erfbelasting versus schenkbelasting: wat is het verschil?

Beide vallen onder de Successiewet en kennen vergelijkbare tariefgroepen, maar het verschil zit in het moment: schenkbelasting betaal je over wat je tijdens iemands leven van diegene krijgt, erfbelasting over wat je na overlijden erft. Vrijstellingen en tarieven lopen uiteen, en bij schenkingen gelden bovendien jaarlijkse vrijstellingen die per kalenderjaar opnieuw beschikbaar zijn. Overweeg je om al tijdens je leven vermogen over te dragen om later minder erfbelasting te laten betalen, dan is dat een aparte afweging met eigen regels, geen kwestie van “hetzelfde bedrag, andere naam”.

Erfbelasting en je box 3-vermogen: wat gebeurt er na de erfenis?

Erfbelasting gaat over het moment van erven zelf. Zodra het geld of vermogen op je rekening staat, valt het vanaf de volgende peildatum (1 januari) mee in je box 3-vermogen, samen met je overige spaargeld en beleggingen. Heb je in hetzelfde jaar een grote erfenis ontvangen, dan kan dat je box 3-heffing van het jaar erna flink beïnvloeden. Hoe die berekening precies werkt, staat uitgewerkt in box 3 belasting: zo werkt de belasting over je vermogen.

Twijfel je wat je met een geërfd bedrag doet, aflossen op een hypotheek, sparen of beleggen, dan is dat een aparte financiële afweging los van de erfbelasting zelf. Zie sparen of beleggen: zo maak je de keuze voor de overwegingen daarbij.

Veelgemaakte misverstanden over erfbelasting

  • “Ik erf van mijn partner, dus ik betaal sowieso niets.” Vaak klopt dat door de hoge partnervrijstelling, maar niet altijd: een grote nalatenschap kan alsnog boven €828.035 uitkomen. Ook kan de belaste verkrijging hoger uitvallen dan het zichtbare erfdeel, bijvoorbeeld doordat bepaalde pensioen- of verzorgingsrechten van de overledene fiscaal gedeeltelijk meetellen als zogeheten “fictieve verkrijging”.
  • “Kleinkinderen krijgen minder vrijstelling dan kinderen.” Niet waar: de vrijstelling is voor beide €26.230. Het verschil zit in het tarief, dat voor kleinkinderen hoger ligt.
  • “Als de erfenis onder de vrijstelling blijft, hoef ik nooit iets te doen.” Meestal niet, maar een brief van de Belastingdienst met een uitnodiging tot aangifte moet je wel altijd beantwoorden, ook als je zelf denkt dat er niets te betalen valt.
  • “Erfbelasting en schenkbelasting zijn hetzelfde, alleen met een andere naam.” Ze delen tariefgroepen, maar hebben eigen vrijstellingen, eigen regels en een ander moment van heffing.

Zo check je jouw erfbelasting-situatie veilig met AI

Uitrekenen wat jouw erfdeel netto oplevert, of een testament met vruchtgebruik of meerdere erfgenamen logisch in elkaar zit: dat is precies het soort systematisch doorrekenen waar een AI-model goed bij kan helpen, mits je de juiste gegevens en de juiste vraag aanlevert. Het kan de vrijstellingen en tariefschijven op jouw situatie toepassen en scenario’s naast elkaar zetten; harde rekenfouten blijven een zwak punt van taalmodellen, dus controleer bedragen altijd zelf of met een notaris of adviseur. Het probleem is dat een aangiftebrief erfbelasting, een testament of een boedelbeschrijving vol staat met namen, BSN’s en precieze bedragen. Die wil je niet zomaar in een chatvenster plakken.

Daarvoor is Sentun gemaakt: niet als de AI zelf, maar als de veilige tussenstap ervoor. Je sleept het document in je browser, waar de anonimisatie lokaal draait; persoonsgegevens worden vervangen door placeholders voordat er iets een AI bereikt. Je krijgt daarna de geanonimiseerde tekst plus een expertprompt die een AI-model (Claude, ChatGPT of Gemini, naar keuze) je erfbelasting-situatie systematisch laat doorlopen. De analyse zelf gebeurt in de AI die jij kiest; Sentun ziet je gegevens niet en geeft zelf geen advies. Bekijk hoe de vermogensanalyse van Sentun werkt.

Veelgestelde vragen

Wat is de vrijstelling erfbelasting 2026 voor partner en kinderen? Een partner erft in 2026 tot €828.035 belastingvrij. Voor kinderen (en kleinkinderen) geldt een vrijstelling van €26.230 per persoon, voor een ziek of gehandicapt kind €78.671. Ouders die van hun kind erven, delen een vrijstelling van €62.110. Overige erfgenamen, zoals broers, zussen of vrienden, hebben recht op €2.769.

Hoeveel erfbelasting betaal ik over een erfenis? Dat hangt af van je relatie tot de overledene en de hoogte van je erfdeel boven de vrijstelling. Partners en kinderen betalen 10% tot €158.669 en 20% daarboven. Kleinkinderen en verdere afstammelingen betalen 18% en 36%, overige erfgenamen 30% en 40%.

Moet ik altijd aangifte erfbelasting doen als ik erf? Alleen als iemand meer erft dan zijn of haar vrijstelling, of als je een brief van de Belastingdienst krijgt waarin om aangifte wordt gevraagd. Blijft de erfenis van iedereen onder de vrijstelling en is er geen aanslagbrief, dan is aangifte meestal niet nodig.

Wanneer moet ik aangifte erfbelasting doen? Voor overlijdens in 2025 of eerder moet de aangifte binnen 8 maanden na het overlijden binnen zijn. Voor overlijdens in 2026 is die termijn verlengd naar 20 maanden, al kan de Belastingdienst vanaf 20 maanden na het overlijden alsnog belastingrente rekenen als de aanslag afwijkt van je aangifte.

Wat gebeurt er als ik te laat aangifte erfbelasting doe? Je loopt het risico op belastingrente over het bedrag dat je uiteindelijk moet betalen, en bij een onjuiste of onvolledige aangifte kan de Belastingdienst een boete opleggen. Kom je er niet uit, vraag dan tijdig uitstel aan in plaats van de deadline te laten verstrijken.

Weten hoe jouw erfenis fiscaal uitpakt

Wil je uitzoeken wat jouw erfdeel netto oplevert of hoe een testament in jouw situatie uitwerkt, zonder de aangifte of het testament zomaar te delen? Bekijk hoe de vermogensanalyse van Sentun werkt.

Dit artikel is algemene informatie, geen fiscaal of juridisch advies. Bedragen, percentages en vrijstellingen worden jaarlijks geïndexeerd en kunnen per overlijdensjaar verschillen. Raadpleeg de Belastingdienst, een notaris of een fiscaal adviseur voor je eigen situatie.

Bronnen