Sentun Slim met je centen. Veilig met je data.
Vermogen

Eigen bijdrage Wlz: zo berekent het CAK wat je betaalt

Hoe het CAK de eigen bijdrage Wlz berekent op basis van inkomen en vermogen, het verschil tussen laag en hoog, en of je de bijdrage mag aftrekken.

11 min lezen Sentun
Hand die aan een eiken bureau een officiële brief en rekenmachine naast een kop thee ordent, salie-groen accent, warm middaglicht, geen gezicht in beeld

Het korte antwoord: het CAK berekent je eigen bijdrage Wlz op basis van je inkomen en vermogen van twee jaar geleden, en het bedrag verschilt flink tussen zorg thuis (lage eigen bijdrage) en langer verblijf in een instelling (hoge eigen bijdrage). Een deel van je spaargeld en beleggingen telt daarbij mee als extra inkomen, via een apart mechanisme dat niet hetzelfde is als de box 3-belasting die je al via je aangifte betaalt. Dit artikel legt uit hoe die berekening in elkaar steekt en wat je vermogen er precies mee te maken heeft.

Kort: de eigen bijdrage Wlz is wat je zelf betaalt voor zorg vanuit de Wet langdurige zorg. Het CAK berekent en int de bijdrage op basis van je verzamelinkomen en vermogen van 2 jaar geleden (het peiljaar). Een deel van je vermogen boven een vrijgesteld bedrag telt via de vermogensinkomensbijtelling mee als extra inkomen: 4% bij de hoge eigen bijdrage, 10% bij de lage. De bijdrage is niet aftrekbaar in je belastingaangifte.

Wat is de eigen bijdrage Wlz precies?

De Wet langdurige zorg (Wlz) regelt zorg voor mensen die blijvend zijn aangewezen op intensieve zorg: ouderen met dementie, mensen met een zware lichamelijke of verstandelijke beperking, of chronisch psychiatrische problematiek. Die zorg is niet gratis: je betaalt zelf een eigen bijdrage, berekend en geïnd door het CAK (Centraal Administratie Kantoor). Niet de zwaarte van je zorg bepaalt die bijdrage, maar vooral je inkomen, je vermogen en of je thuis of in een instelling verblijft.

Dit is iets anders dan het eigen risico van je zorgverzekering. Het ligt ook genuanceerder dan je in één keer zou denken bij beschermd wonen: dat valt juridisch onder de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en je gemeente, niet onder de Wlz, maar het CAK berekent de eigen bijdrage ervoor wel volgens dezelfde methode als bij de Wlz. Dit artikel gaat over de Wlz-eigen bijdrage zelf; waar de regels voor beschermd wonen afwijken, staat dat apart vermeld.

Lage of hoge eigen bijdrage: wat is het verschil?

Er bestaan twee soorten eigen bijdrage, en het verschil in bedrag is groot:

  • Lage eigen bijdrage. Je betaalt deze als je zorg vanuit de Wlz thuis ontvangt, bijvoorbeeld via een volledig pakket thuis (vpt), modulair pakket thuis (mpt) of een persoonsgebonden budget (pgb). Ook de eerste vier maanden na opname in een Wlz-instelling geldt standaard de lage bijdrage.
  • Hoge eigen bijdrage. Deze geldt zodra je langer dan vier maanden bent opgenomen in een instelling voor langdurige zorg, met een aantal uitzonderingen (zie hieronder). De hoge bijdrage ligt aanzienlijk boven de lage, omdat de aanname is dat je dan geen eigen huishouden meer bekostigt.

Bij beschermd wonen werkt de vier-maandentermijn anders: daar betaal je vanaf de eerste dag de bijdrage die bij de hoge eigen bijdrage-methode hoort, zonder de lage-bijdrageperiode die in een Wlz-instelling wel geldt.

Wanneer blijf je de lage bijdrage betalen, ook in een instelling?

Twee situaties houden je op de lage eigen bijdrage, zelfs bij een langer verblijf in een instelling:

  • Je hebt een partner die thuis woont. Zolang je partner thuis blijft wonen, betaal je de lage bijdrage in plaats van de hoge. Het CAK hanteert hiervoor een eigen partnerdefinitie, die niet altijd één op één samenvalt met “fiscaal partner”; check bij twijfel de criteria op de CAK-site.
  • Je hebt een thuiswonend kind voor wie kinderbijslag wordt ontvangen, of een thuiswonend studerend kind met studiefinanciering.

Verandert je situatie, bijvoorbeeld omdat je partner ook wordt opgenomen, dan kan ook de bijdrage veranderen. Het CAK krijgt een deel van zulke wijzigingen automatisch door via de basisregistratie personen, maar geef een verandering in je situatie voor de zekerheid altijd ook zelf door, en vraag zo nodig actief een peiljaarverlegging aan.

Hoe berekent het CAK de eigen bijdrage: inkomen en vermogen

De basis van de berekening is je bijdrageplichtig inkomen: je verzamelinkomen zoals de Belastingdienst dat vaststelt, opgebouwd uit box 1, box 2 en box 3. Heb je een partner, dan telt bij zowel de lage als de hoge bijdrage het gezamenlijke inkomen (en vermogen) van jullie beiden. Over dat bijdrageplichtig inkomen berekent het CAK een percentage; bij de hoge eigen bijdrage loopt dat op tot een wettelijk maximum per maand.

Hoeveel dat percentage en maximum voor jouw situatie en het actuele jaar precies zijn, verandert jaarlijks door indexering. Gebruik de rekenhulp op de website van het CAK voor een bedrag op basis van je eigen, actuele gegevens; dit artikel legt het mechanisme uit, niet de exacte tarieven van dit jaar.

Je vermogen en de eigen bijdrage: de vermogensinkomensbijtelling

Naast je inkomen telt ook een deel van je vermogen mee: spaargeld, beleggingen en een eventuele tweede woning, dus je box 3-vermogen. Je eigen woning (box 1) telt hier niet in mee. Dit gebeurt via de vermogensinkomensbijtelling (VIB): het CAK telt een percentage van je vermogen boven een vrijgesteld bedrag op bij je inkomen, als was het extra inkomen. Dat percentage verschilt per type bijdrage:

Type eigen bijdragePercentage vermogen dat meetelt als inkomen
Hoge eigen bijdrage4%
Lage eigen bijdrage10%

Heb je relatief veel spaargeld of een belegde portefeuille, dan kan de VIB je eigen bijdrage dus flink verhogen, ook als je inkomen zelf beperkt is. Dit raakt met name mensen die juist voor deze situatie hebben gespaard.

Een rekenvoorbeeld (indicatief, geen officiële tarieven)

Dit voorbeeld laat alleen het mechanisme zien, niet de echte bedragen voor dit jaar.

Stel: je bijdrageplichtig inkomen is €28.000 per jaar, en je hebt €120.000 spaargeld dat boven het voor de eigen bijdrage vrijgestelde deel van je vermogen uitkomt. Bij de hoge eigen bijdrage telt dan 4% van dat bovenmatige vermogen mee als extra inkomen:

  • Extra “inkomen” uit vermogen: 4% × €120.000 = €4.800.
  • Inkomen waarover het CAK je bijdrage berekent: €28.000 + €4.800 = €32.800.

Over dat totaal van €32.800 berekent het CAK vervolgens het percentage dat voor de hoge eigen bijdrage geldt, tot het maandelijkse maximum. De 4% hierboven is uitsluitend het VIB-percentage en staat los van het percentage waarmee box 3 zelf wordt belast; reken ze niet bij elkaar op. Zowel het vrijgestelde vermogensbedrag als het exacte bijdragepercentage en maximum stelt de overheid elk jaar opnieuw vast; vul je eigen, actuele cijfers in bij de rekenhulp van het CAK voor een bedrag dat voor jou klopt.

Vermogensinkomensbijtelling is niet hetzelfde als box 3-belasting

Een veelgemaakt misverstand: mensen denken dat ze via de eigen bijdrage als het ware dubbel belasting betalen over hetzelfde vermogen, omdat ze er in hun aangifte via box 3 ook al over afrekenen. Dat klopt niet helemaal: het zijn twee losse mechanismen met een eigen grondslag, een eigen vrijstellingsbedrag en een eigen percentage. Box 3-belasting bepaalt wat je aan de Belastingdienst betaalt over je spaargeld en beleggingen; de vermogensinkomensbijtelling bepaalt alleen mee hoeveel eigen bijdrage je aan het CAK betaalt. Beide kijken naar (deels) hetzelfde vermogen, maar met andere regels en los van elkaar. Hoe de box 3-heffing zelf werkt, inclusief het onderscheid tussen sparen, beleggen en het heffingsvrije deel, lees je in box 3 belasting: zo werkt de belasting over je vermogen.

Het peiljaar: waarom telt je inkomen van 2 jaar geleden?

Het CAK rekent niet met je actuele inkomen, maar met het peiljaar t-2: voor je eigen bijdrage in een bepaald jaar gebruikt het CAK het verzamelinkomen en vermogen van twee jaar eerder, zoals dat bij de Belastingdienst bekend is. De reden is praktisch: pas twee jaar later staat je inkomen definitief vast bij de Belastingdienst, en daar leunt het CAK op.

Is je inkomen sinds het peiljaar flink gedaald, bijvoorbeeld omdat je bent gestopt met werken of juist bent opgenomen in een instelling, dan kun je een peiljaarverlegging aanvragen. Het CAK rekent dan met een recenter, lager inkomen in plaats van met het oude peiljaar. Dat is vooral de moeite waard als het verschil tussen je huidige en je peiljaar-inkomen groot genoeg is om je eigen bijdrage merkbaar te verlagen; de precieze drempels en voorwaarden staan op de aanvraagpagina van het CAK. Dit is hetzelfde mechanisme als bij andere inkomensafhankelijke regelingen die met je verzamelinkomen rekenen; zie verzamelinkomen: wat het is en waarom het meer raakt dan je aangifte voor hoe dat in zijn algemeenheid werkt en welke instanties nog meer met je verzamelinkomen rekenen.

Is de eigen bijdrage Wlz aftrekbaar voor de belasting?

Nee. Eigen bijdragen zoals aan het CAK zijn niet aftrekbaar als specifieke zorgkosten in je aangifte inkomstenbelasting, net zomin als het eigen risico of de premie van je zorgverzekering. Dit is een van de meest gemiste aftrekposten-misverstanden: mensen denken dat alles wat met zorg te maken heeft fiscaal aftrekbaar is, maar dat is niet zo. Zie de meest gemiste aftrekposten voor wat wél en niet aftrekbaar is bij zorgkosten.

Wat kun je zelf doen?

  • Check je situatie bij wijzigingen. Verandert je woonsituatie, je partnersituatie of je inkomen, geef dit ook zelf door aan het CAK: dat kan je eigen bijdrage direct beïnvloeden, en niet elke wijziging komt automatisch binnen.
  • Vraag op tijd een peiljaarverlegging aan als je inkomen sinds het peiljaar fors is gedaald.
  • Gebruik de officiële rekenhulp voor een bedrag op basis van je eigen cijfers; de percentages en vrijstellingen in dit artikel leggen het mechanisme uit, maar worden jaarlijks opnieuw vastgesteld.
  • Verwar de eigen bijdrage niet met je box 3-aanslag. Het zijn losse rekeningen, met losse regels.

Zo check je jouw situatie veilig met AI

Of je vermogen, inkomen en de verwachte eigen bijdrage logisch op elkaar aansluiten, is precies het soort rekenwerk waar een AI-model je bij op weg kan helpen, als je het de juiste gegevens en vraag meegeeft. Het probleem: je IB-aangifte staat vol met je BSN, naam en exacte bedragen. Die wil je niet zomaar in een chatvenster plakken.

Daarvoor is Sentun gemaakt: niet als de AI zelf, maar als de veilige tussenstap ervoor. Je sleept je IB-aangifte in je browser, waar de anonimisatie lokaal draait; persoonsgegevens worden vervangen door placeholders voordat er iets een AI bereikt. Je krijgt daarna de geanonimiseerde tekst plus een expertprompt die een AI-model (Claude, ChatGPT of Gemini, naar keuze) je vermogenspositie systematisch laat doorlopen. De analyse zelf gebeurt in de AI die jij kiest; Sentun ziet je gegevens niet en geeft zelf geen advies. Bekijk hoe de vermogensanalyse van Sentun werkt.

Veelgestelde vragen

Wat is de eigen bijdrage Wlz? De eigen bijdrage Wlz is het bedrag dat je zelf betaalt voor zorg vanuit de Wet langdurige zorg, zoals verblijf in een verpleeghuis of zorg thuis. Het CAK berekent en int deze bijdrage op basis van je inkomen en vermogen. Beschermd wonen valt juridisch onder de Wmo, maar wordt op dezelfde manier berekend.

Wat is het verschil tussen de lage en de hoge eigen bijdrage Wlz? De lage eigen bijdrage betaal je voor zorg thuis en standaard voor de eerste vier maanden in een Wlz-instelling. De hoge eigen bijdrage geldt daarna bij verblijf in een instelling, tenzij je een partner hebt die thuis woont of je een thuiswonend kind hebt met kinderbijslag of studiefinanciering.

Telt mijn spaargeld mee voor de eigen bijdrage Wlz? Ja. Via de vermogensinkomensbijtelling telt een deel van je vermogen boven een vrijgesteld bedrag mee als extra inkomen bij de berekening: 4% bij de hoge eigen bijdrage, 10% bij de lage. Dit is een apart mechanisme, los van de box 3-belasting die je via je aangifte betaalt.

Is de eigen bijdrage Wlz aftrekbaar voor de belasting? Nee. Eigen bijdragen zoals aan het CAK zijn, net als het eigen risico van je zorgverzekering, niet aftrekbaar als specifieke zorgkosten in je aangifte inkomstenbelasting.

Waarom rekent het CAK met inkomen van 2 jaar geleden? Het CAK gebruikt het peiljaar t-2 omdat de Belastingdienst die inkomensgegevens dan definitief heeft vastgesteld. Is je inkomen sindsdien flink gedaald, bijvoorbeeld door opname in een instelling, dan kun je een peiljaarverlegging aanvragen zodat er met een recenter, lager inkomen wordt gerekend.

Weten wat jouw vermogen voor je financiële situatie betekent

Wil je uitzoeken hoe je vermogen, inkomen en aftrekposten in jouw aangifte samenhangen, zonder je aangifte zomaar te delen? Bekijk hoe de vermogensanalyse van Sentun werkt.

Dit artikel is algemene informatie, geen fiscaal of financieel advies. Percentages, vrijstellingen en maxima voor de eigen bijdrage Wlz worden jaarlijks opnieuw vastgesteld en kunnen afwijken van je eigen situatie. Raadpleeg het CAK of een adviseur voor de bedragen die voor jou gelden.

Bronnen